Artykuł pochodzi z czasopisma „Fakty.wwl nr 16 (74), 26 sierpnia 2005
www.fakty.wwl.pl

Koszty funkcjonowania aparatu władzy od zawsze wzbudzały zainteresowanie mieszkańców. Tym razem postanowiliśmy przeanalizować koszty utrzymania radnych w poszczególnych gminach powiatu wołomińskiego, jak również radnych powiatowych. Jak się okazało powiat wołomiński jest różnorodny również i pod tym względem.
Rozpiętość pomiędzy najniższą dietą a najwyższą jest zaskakująco duża. Najniższa roczna dieta ledwie przekroczyła 1000 zł, podczas gdy najwyższa grubo przekroczyła poziom 20 000 złotych.

Aż ciśnie się na usta pytanie: jak to możliwe? Co o tym decyduje? W czym jedni radni są lepsi od drugich, że tak hojnie są wynagradzani? Na te pytania nie ma jednej i jednoznacznej odpowiedzi i nigdy nie będzie. Jedno jest pewne. Wysokość diet ustalają sami radni. Jedynym ograniczeniem dla nich jest górny próg, wyznaczony przez ministra spraw wewnętrznych i administracji, którego nie mogą przekroczyć.

Różnorodność

W skład powiatu wołomińskiego wchodzi 12 gmin o różnym charakterze, różnej wielkości i różnej liczbie mieszkańców. W jednym są jednak bardzo podobne, w liczbie reprezentantów w radach gmin. Poza Wołominem, największą gminą i zarazem stolicą powiatu, która ma 21 radnych, wszystkie pozostałe mają w radach jednakową liczbę radnych – po 15, zarówno ponad 20-tysięczne Ząbki i Marki, jak i ponad 3-tysięczna Strachówka. Na tym podobieństwo między gminami powiatu się kończy.

RADNI i radni

Po przeprowadzeniu starannych analiz okazało się, że najhojniej za swą pracę, a właściwie za pełnienie obowiązków społecznych wynagradzani są radni Zielonki i Tłuszcza. Tylko w roku 2004 na konta radnych Zielonki przelano 263 tys. złotych, a radni tłuszczańscy zainkasowali średnio po 14 - 15 tys. zł. Radni z innych gmin o takich uposażeniach mogą jedynie pomarzyć. Nawet radni z bogatych Marek, Ząbek i stolicy powiatu Wołomina korzystają z diet o połowę niższych. W Markach i Wołominie średnia dieta roczna wyniosła w granicach 8,5 - 9,5 tys. złotych, a w Ząbkach ok. 6 - 7 tys. złotych. Im dalej na wschód i północ tym biedniej. Kolejną grupę stanowią rady o ubogich uposażeniach, które mieszczą się w przedziale 3,5 - 5,5 tys. złotych. Należą do nich: Klembów, Jadów, Kobyłka, Radzymin. Ostatnia grupa to diety głodowe, z trudem umożliwiające aktywne wypełnianie przez radnych ich obowiązków społecznych. Radni z Dąbrówki otrzymują średnio 1,5 - 2 tys. zł rocznie, a radni ze Strachówki jeszcze mniej, bo niewiele ponad tysiąc złotych.

Dlaczego tak się dzieje?

Z pewnością o wysokości diet decyduje ogólna sytuacja finansowa gminy. Niektóre gminy mogą sobie pozwolić na wypłatę okazałych diet. Wyższe diety w miastach wynikają również z tego, że większość radnych jest aktywna zawodowo, a dieta ma im zrekompensować to co utracili nie wykonując swej codziennej działalności zarobkowej. Wysokość diety ma również charakter motywacyjny, wyższa dieta skłania do większej aktywności radnych (wszystko przecież kosztuje), choć nie zawsze istnieje tu prosta zależność. Dysproporcja w wysokości diet wśród radnych w gminach wynika też z nadreprezentacji radnych w mniejszych gminach, w których, gdyby radnych było mniej, diety mogłyby być trochę wyższe. Jednak, jak się okazało, najlepszym sposobem na wyśrubowanie diet było częste zwoływanie komisji, nierzadko bez potrzeby.

Wewnętrzne różnice

Znaczące dysproporcje istnieją również w obrębie poszczególnych rad. Na uwagę zasługuje proporcja między wynagrodzeniem dla radnego a zryczałtowaną dietą przewodniczącego.
Najczęściej przewodniczący otrzymuje dwa razy tyle co zwykły radny (Wołomin, Marki, Ząbki oraz Klembów). Najmniejsza różnica w ujęciu procentowym dotyczy rad w Zielonce i Tłuszczu. W Tłuszczu są radni, którzy otrzymują więcej niż sam przewodniczący.
Trzykrotnie więcej niż przeciętny radny otrzymują przewodniczący rad z Kobyłki, Jadowa i Radzymina. Jednak najbardziej swych przewodniczących ukochały rady w Dąbrówce i Strachówce. W tych gminach przewodniczący otrzymuje 8 - 10 razy tyle co przeciętny radny. Przewodniczący rady w Dąbrówce, Mirosław Żurawski otrzymuje 1/3 wszystkich środków przeznaczonych na diety dla wszystkich 15 radnych. Podobnie jest w Strachówce. To prawdziwi baronowie w tych gminach. Ale ich diety i tak są o wiele niższe niż średnie uposażenia radnych w Zielonce czy Tłuszczu.

Lista bogaczy samorządowych


Spośród wszystkich radnych gminnych w powiecie, a jest ich 186, sporządziliśmy listę 20 najlepiej zarabiających. Ponad 3/4 listy (16 osób) stanowią nazwiska radnych z Zielonki i Tłuszcza. Pozostałe nazwiska to przewodniczący rad: Wołomina, Ząbek, Marek i Dąbrówki. Na listę nie zmieściły się nazwiska nawet przewodniczących rad pozostałych gmin w powiecie.

Powiat nie taki tani


Mimo że diety radnych z Zielonki i Tłuszcza są oszałamiająco wysokie, to w porównaniu z dietami radnych powiatowych ich wysokość już tak nie przeraża, a wręcz skłania do stwierdzenia, że nie są aż tak bardzo duże. W 2004 roku radny powiatowy średnio otrzymał 17 - 18 tys. złotych, a przewodniczący i członkowie zarządu ok. 25 tys. złotych. Nieco mniej otrzymali zastępcy przewodniczącego i szefowie komisji rady. Na wypłatę tylko samych diet powiat wydaje rocznie ponad pół miliona złotych. Za samo jednodniowe posiedzenie radny otrzymuje równo 1000 złotych. Do tego dochodzi praca w komisjach i dodatki funkcyjne. Często publicznie się słyszy, że powiat wołomiński jest najtańszym powiatem w Polsce. Postanowiliśmy sprawdzić jak przedstawia się sytuacja odnośnie wysokość diet radnych wołomińskich w porównaniu z radnymi z sąsiadujących powiatów. Okazało się, że tylko radni warszawscy (po 25 - 28 tys. rocznie) są nie do doścignięcia. Natomiast radni w innych powiatach otrzymują gaże o wiele skromniejsze. Średnia roczna dieta wynosi odpowiednio w powiecie: legionowskim - 9 - 10 tys.; wyszkowskim - 9 tys.: węgrowskim - 6,5 - 7,5 tys. oraz mińskim 6 - 7 tys. Rocznie na wypłatę diet w 12 gminach powiatu przeznacza się ok.1,4 mln zł., a dla radnych powiatowych 0,5 mln zł. W ciągu całej kadencji daje to w sumie 7,6 mln zł. Podobna kwota przeznaczona jest na wynagrodzenia dla starosty, burmistrzów i wójtów.

Najlepiej wynagrodzeni radni powiatowi w 2004 r.
1. Elżbieta Główka - 25 200 zł
2. Stanisław Matak - 25 200 zł
3. Adam Kopczyński - 25 200 zł
4. Jan Wilczyński - 24 550 zł
5. Ryszard Walczak - 22 800 zł
6. Tadeusz Wiśniewski - 22 800 zł
7. Krzysztof Świadek - 21 000 zł
8. Marianna Marchewka - 20 750 zł
9. Romuald Kalinowski - 19 600 zł (z Jadowa)
10. Mariusz Czajewicz - 19 300 zł


Lista najlepiej wynagrodzonych radnych sposród wszystkich radnych gminnych z terenu powiatu wołomińskiego w 2004 r. (20 ze 186 radnych)
1.Krystyna Błaszczyk - 22 243 zł (Zielonka)
2.Ryszard Farbisz - 22 243 zł (Zielonka)
3.Adam Pulit - 22 243 zł (Zielonka)
4.Wiktoria Perzyna - 21 442 zł (Zielonka)
5.Alicja Jezierska-Sinczak - 21 375 zł (Zielonka)
6.Elżbieta Talejko - 20 777 zł (Zielonka)
7.Zygmunt Nieznański - 19 320 zł (Wołomin)
8.Tadeusz Tomczuk - 18 137 zł (Zielonka)
9.Beata Kobus - 17 701 zł (Zielonka)
10.Krzysztof Gajcy - 16 910 zł (Tłuszcz)
11.Mirosław Szczotka - 16 660 zł (Tłuszcz)
12.Andrzej Prokopowicz - 16 500 zł (Tłuszcz)
13.Grażyna Rek - 15 460 zł (Tłuszcz)
14.Andrzej Sobczak - 15 460 zł (Tłuszcz)
15.Tadeusz Groszek - 15 320 zł (Tłuszcz)
16.Mirosław Sobczak - 15 070 zł (Tłuszcz)
17.Ignacy Jarzyło - 15 204 zł (Ząbki)
18.Maria Przybysz Piwko - 14 832 zł (Marki)
19.Bożena Sobkowiak - 14 617 zł (Zielonka)
20.Mirosław Żurawski - 14 432 zł (Dąbrówka)

Na listę nie zmieścili się przewodniczący rad:
Cezary Wnuk - 14 400 zł (Radzymin)
Bogdan Zbyszyński - 13 200 zł (Kobyłka)
Urszula Ostrowska - 12 000 zł (Jadów)
Ryszard Matusiak - 10 042 zł (Klembów)

Autor: Mirosław Oleksiak